De tekst is een licht aangepaste versie van het verhaal dat Ruud Dekker schreef voor het jubileumboek 100 jaar Leonidas. De groepsfoto’s staan voorzover bekend op volgorde. De overige foto’s niet. Als iemand aanvullende foto’s heeft dan zijn ze welkom!
Iedereen die op de laatste zaterdag voor Kerst niets vermoedend de kantine aan het Erasmuspad binnenliep zal met zichzelf de afspraak gemaakt hebben voortaan wat minder diep in het glaasje te kijken. Je denkt echt je persoonlijk promillagemaximum bereikt te hebben als je geconfronteerd wordt met zestien mannen, in pak inclusief stropdas of vlinderdas, met gezamenlijk pakweg 500 jaar Leonidasgeschiedenis, die als wilden rond een biljart staan te schreeuwen. Een scene waar Man bijt Hond of Showroom prachtige kijkcijfers mee scoort. Na een paar maal flink doorademen en een paar bakken sterke koffie blijkt het allemaal enorm mee te vallen. Je verstandelijke vermogens zijn in het geheel nog niet door de drank aangetast. Wat zich voor je ogen afspeelt is één van de best bewaarde tradities die de vereniging Leonidas nog rijk is. Een beetje verrassend is het wel: een traditie die niet op voetbalgras, maar op een biljartlaken plaats vindt. De eerste aflevering van deze Hollander Masters Vijfen dateert uit 1991 en heeft natuurlijk wel een ontstaansgeschiedenis vanuit het voetbal.
In die periode bouwde het toenmalige vijfde elftal van de zondag een mooie reputatie op als het ging om gezelligheid en teamgeest. Een elftal dat op vrijdagavond naar de wedstrijd van zondag begon toe te leven en dat elkaar na een uitgebreide coolingdown pas vlak voor Studio Sport op zondagavond weer los liet. Een vaste spelregel bij dit team was dat het op zondag altijd doorging. De wedstrijd zelf werd regelmatig afgelast, maar de training om 11.00 uur nooit. Met name in de winterperiode kwam het regelmatig weken achter elkaar voor dat de wedstrijden werden afgelast en iedereen om 13.00 uur fris gedoucht weer in de kantine stond. De meeste vrouwen en vriendinnen van de spelers , nauwelijks echt geïnteresseerd in de sportieve prestaties van hun mannen, wisten niet of er gespeeld of er getraind werd. Het leek de spelers van het vijfde, vaak aangevuld met enkele gasten uit andere teams, het beste om de partners het vaste zondagsritme vast te laten houden. Dat betekende dat wij de zware taak hadden een zinvolle invulling van de middag te organiseren, want voor alleen op een barkruk zitten was deze groep veel te fit. De meeste spelers van het vijfde waren in hun juniorentijd nog opgegroeid met de roemruchte clubavonden van Albert Miltenburg, dus werden schaken, dammen, tafeltennissen en biljarten in overweging genomen. Maar alle alternatieven werden als te saai en te weinig inspirerend afgeschoten.
Computergames passen niet bij deze generatie, dus er werd gezocht naar een innovatieve oplossing. Een gezamenlijke creatieve innovatiesessie was het gevolg. Bij dit soort processen is het altijd onduidelijk op welke moment de oplossing exact komt bovendrijven en al helemaal is onduidelijk wie nu verantwoordelijk is voor het beslissende zetje in de juiste richting. Onbelangrijk , als het resultaat er uiteindelijk maar is. En met dat resultaat zat het wel goed: een nieuwe spelsoort in het biljarten was geboren: het vijfen, uiteraard een verwijzing naar het elftal waar vrijwel alle bedenkers in speelden of zich in ieder geval nauw verwant mee voelden. De eerste keren werd er tijdens het spel nog wat aan de spelregels gesleuteld, maar de basisregels lagen eigenlijk al heel snel vast. De eerste basisregel is vrij eenvoudig: met de witte bal moet de rode bal geraakt worden, waarbij net als bij het reguliere biljarten de keu als stootmiddel dienst doet. De echte vijfers zullen het woord keu overigens in dit kader nooit gebruiken. Zoals de echte golfers het niet over stokken maar over clubs hebben zo heeft de vijfer het over prikstok in plaats van keu. De gebruikelijke gele bal ontbreekt volledig in het spel. Wel zo overzichtelijk! Maar in ruil daarvoor worden wel twee telefoonboeken in het centrum van het biljart geplaatst. Bij het niet raken van de witte bal worden strafpunten uitgedeeld. Daarnaast worden in de 4 hoeken van het biljart dobbelstenen opgesteld: groene dobbelstenen voor pluspunten, waarbij het wel een voorwaarde is eerst de rode bal te raken en een rode dobbelsteen voor minscores.
Verdere details zal ik hier niet geven, maar voor de echt geïnteresseerden zijn de spelregels in een heus spelregelboek verzameld en bovendien bent u natuurlijk van harte welkom vlak voor de Kerst. U komt er dan bijvoorbeeld achter dat het zogenaamde scoopen niet verboden is, maar door de echte vijfer verafschuwd wordt. Bij dit scoopen wordt de bal over de boeken “geschept” als er geen eenvoudige lijn naar de rode bal te vinden is. Topvijfers zijn immers niet alleen in staat zelf punten te scoren, maar ook een echte naaibal voor zijn tegenstander achter te laten. De echte vijfer vindt altijd een oplossing al moet hij over vele losse banden en langs de nodige wiebelende dobbelstenen. In dit boek uiteraard ook de spelregel wanneer het spel afgelopen is en nog belangrijker wat dit betekent voor de speler met de laagste score: bier halen voor de overige deelnemers aan het spel! Om geld is gelukkig nog nooit gespeeld. Al snel werd besloten dat er naast het wekelijkse bier eenmaal per jaar om de eer zou worden gespeeld om je een jaar lang de beste “vijfer” van Leonidas te mogen noemen. En laten we niet te bescheiden zijn: beste “vijfer” van Leonidas betekent in de praktijk beste “vijfer” ter wereld. Kortom, in het kader waar u de winnaars van dit jaarlijkse evenement aantreft, leest u eigenlijk een hele rij wereldkampioenen die Leonidas heeft voortgebracht.Zo ontstond, gelijk met de opkomst op tv van het snookeren en hun Masters toernooi, de Leonidas Masters. En hoewel onvergelijkbaar toch ook met een paar opvallende vergelijkbare kenmerken. Zo verschenen er bij de Leonidas Masters plotseling ook de uit het snooker bekende hulpstukken, waarop de speler de keu kon laten rusten als hij met zijn eigen handen onvoldoende kon ondersteunen. En daar waar er in het snooker kwijlend over een maximum break van 147 werd gesproken droomden de vijfers van een “topknol”, een stoot waarbij in 1 keer alle groene dobbelstenen om gingen. Na het overlijden van Hans Hollander, linkerspits van het vijfde, medebedenker van het spel en voor vele vijfers ook op andere vlakken een belangrijke bron van inspiratie, werden de Masters direct als eerbetoon in de “Hollander Masters” omgedoopt.
Hoort een dergelijke traditie nu een plek te krijgen in een jubileumboek van een voetbalvereniging vraagt u zich misschien af. Ja natuurlijk ! Tenslotte hebben veel van de mooie Leonidastradities uit het verleden de vereniging als centraal punt, maar behelzen zij juist andere zaken dan puur het voetbal zelf. Met ongetwijfeld het vroegere Kamp Ahoy als ongeëvenaard hoogtepunt. Het door velen inmiddels zo gemiste verenigingsgevoel blijft juist door dit soort activiteiten nog behouden. Bovendien is het “vijfen” wel heel erg met Leonidas verbonden. Nergens staat het biljart zo mooi scheef en loopt het voor geen meter. Maar zeker zo relevant: alleen op Leonidas wordt door de barmensen de traditie begrepen. Dat ondervond het vijfde ooit tijdens een elftalweekend in Limburg. Toen wij daar een keer het spel in de plaatselijke kroeg wilde spelen omdat wij daar een biljart zagen staan gooiden wij een paar munten in de biljartklok en vroegen aan de barman twee telefoonboeken. De barman dacht behulpzaam te zijn door te vragen van welke plaatsen wij de boeken nodig hadden. U begrijpt zijn verbazing toen wij antwoorden dat ons dat volstrekt niet uitmaakte. Dat hebben we bij Leonidas nog nooit gehad. Het feit dat we daar wel de boeken, maar nooit de vraag van welke plaats krijgen is het beste bewijs dat de traditie bij Leonidas inmiddels tot de echte klassiekers gerekend kan worden.
Na het teloorgaan van de RKSV Leonidas wordt deze traditie nog altijd voortgezet op een nieuwe locatie, namelijk Café Kleiweg waar Mona Lisa elk jaar toekijkt en zorgt voor wat meer cultuur!
Dit was Leonidas 